poniedziałek, 10 stycznia 2011

Galeria jednego obiektu

Od 21 grudnia w Galerii jednego obiektu mogą Państwo zobaczyć obraz zatytułowany Boże Narodzenie - Pokłon pasterzy. Powstał on w 2. połowie XVIII wieku, a przeznaczony był do jednego z bocznych ołtarzy w kościele p.w. Opatrzności Bożej w Białej.
Jest to obraz olejny wykonany na płótnie, o formacie dostosowanym do wymiarów pierwotnej ramy z retabulum ołtarzowego - prostokątne pole zwieńczone jest łukiem kotarowym. W taki kształt wkomponowana została scena opisana w ewangelii św. Łukasza: W tej samej okolicy przebywali w polu pasterze i trzymali straż nocną nad swoją trzodą. Naraz stanął przy nich anioł Pański i chwała Pańska zewsząd ich oświeciła, tak że bardzo się przestraszyli. Lecz anioł rzekł do nich: „Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu: dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Mesjasz, Pan. A to będzie znakiem dla was: znajdziecie Niemowlę, owinięte w pieluszki i leżące w żłobie”. (...) Udali się też z pośpiechem i znaleźli Maryję, Józefa i Niemowlę, leżące w żłobie. Przestrzeń miejsca narodzenia Jezusa wyznaczona została arkadą z kolumną, ponad którą na obłoku ukazani zostali aniołowie pod postaciami dzieci, trzymający szarfę z napisem: Gloria in exelsis Deo. Poniżej na pierwszym planie ukazana jest scena z Marią i Józefem pochylonymi nad Dzieciątkiem Jezus oraz trójką pasterzy oddających pokłon i składających dary Zbawicielowi. W prześwicie arkady ukazany jest moment poprzedzający rozgrywającą się na pierwszym planie scenę. Widzimy tam mężczyzn pasących owce na rozległych polach, ponad którymi widoczne jest gorejące niebo z aniołem zwiastującym pasterzom dobrą nowinę.
Kompozycja obrazu z kulisowym układem planów oraz licznymi diagonalnymi liniami wyznaczonymi głównie przez twarze przedstawionych osób i zwierząt wskazują na barokowego malarza, pochodzącego zapewne z Małopolski. Obraz ten, podobnie jak pochodzące z tego samego czasu i o takim samym kształcie płótno ze sceną Zwiastowania NMP, jest zapewne elementem pierwotnego wyposażenia świątyni. W zachowanych ołtarzach bocznych widoczne są obramienia o takim właśnie wykroju jak płótna ze zbiorów Muzeum w Bielsku-Białej. Trudno powiedzieć, czy prace te były na co dzień eksponowane w ramach ołtarzy, czy stanowiły raczej jedne z kilku tematycznych zasłon, pokazywanych w zależności od kalendarza liturgicznego. Obrazy te mogły znajdować się w dwóch ołtarzach bocznych, lub osadzone były w jednej z nastaw i pokazywane w odpowiedniej kolejności w okresie adwentu i z Okazji Świąt Bożego Narodzenia.