Galeria jednego obiektu

Galeria jednego obiektu

11 września – 2 grudnia 2012

Peter Michal Bohúň „Alegoria sztuki” – w 190. rocznicę urodzin słowackiego malarza, związanego z Bielskiem-Białą.

Szanowni Państwo prezentowany obraz znakomitego słowackiego malarz i grafika, który ostatnie 14 lat swojego życia spędził w naszym mieście, jest ostatnią propozycją przygotowaną przez Dział Sztuki Muzeum w Bielsku-Białej w ramach projekty „Galeria jednego obiektu”. Okazją do przypomnienia właśnie tego artysty jest, mijająca 29 września 190. rocznica jego narodzin.

Przybliżmy w kilku zdaniach jego życiorys. Przyszedł na świat w rodzinie ewangelickiego pastora z Veličnej na Orawie. Studia artystyczne odbył na praskiej Akademii. Brał aktywny udział w patriotycznych wiecach i wystąpieniach narodowych, które pod nazwą „Wiosny ludów”, tuż przed połową XIX wieku, ogarnęły całą wielonarodową monarchie habsburską. Przez wiele lat pracował jako nauczyciel w żeńskiej szkole ewangelickiej w Liptowskim Mikulaszu. Trudne warunki bytowe zmusiły go do opuszczenia Słowacji, na miejsce swojego dalszego rozwoju wybrał galicyjski Lipnik (ob. dzielnica Bielska-Białej). Przybył nad rzekę Białą jesienią 1865 roku. Znalazł tu godne warunki życia i potencjał do rozwoju swoich malarskich umiejętności. Tu też zmarł 20 maja 1879 roku.

Peter Michal BohPeter Michal Bohúň zajmował się przede wszystkim malarstwem olejnym, a także litografią, rysunkiem, malował kurtyny teatralne. Pozostawił po sobie bogaty dorobek w postaci portretów lokalnych elit, ciekawy zespół prac o tematyce rodzajowej, historycznej i alegorycznej oraz obrazów ołtarzowych będących na wyposażeniu okolicznych kościołów rzymskokatolickich, usytuowanych nie tylko w obrębie obecnych granic miasta Bielska-Białej, ale znacznie szerzej na terenie Śląska Cieszyńskiego i Małopolski. Kilkanaście jego obrazów znajduje się w zbiorach Muzeum w Bielsku-Białej, częściowo prezentowanych na stałej ekspozycji – w Salonie biedermeierowskim.

Prezentowany w Galerii jednego obrazu olej na płótnie, zatytułowany  „Alegoria sztuki” nie należy do zbyt często pokazywanych. Powstał około 1850 roku. Przedstawia postać młodej kobiety, w ujęciu en face do bioder, ubranej w białą koszulę, odsłaniającą prawą pierś oraz w suto marszczoną, czerwoną spódnicę. Alegoryczny sens nadają mu towarzyszące kobiecie przedmioty – atrybuty symbolizujące sztuki przedstawieniowe. Malarz nie przedstawił kobiety z jednym atrybutem, ale użył wielu. W dłoni prawej ręki trzyma ona zerwane kajdany – symbol wolności i niezależności; w lewej gałązkę wawrzynu – utożsamianą z natchnieniem, zwycięstwem i chwałą za wybitne osiągnięcia twórcze. Na stoliku z prawej strony obrazu znajdują się dalsze atrybuty: książka z umieszczonym na grzbiecie napisem BIBLIA – to symbol siedmiu sztuk wyzwolonych; przybory kreślarskie (ekierka, kątomierz, cyrkiel) i koło zębate – sugerują malarza posługującego się zasadami geometrii i perspektywy oraz paleta z pędzlami – bezpośrednio odnoszące się do malarstwa, podobnie jak zwój płótna.

Alegoria sztuk pięknych, jako temat malarski została zdefiniowana  przez Cesarego Ripę w jego „Ikonologii” z 1593 roku. Mimo, że odnosi się bezpośrednio do sztuk plastycznych, bynajmniej na należała do zbyt często podejmowanych motywów. Rzadko występuje samodzielnie, częściej łączona jest z innymi alegoriami np. muzyki, nauki, pokoju, wolności, bogactwa i porządku. Obraz P.M. Bohúňa, poprzez bogactwo zastosowanych atrybutów jest wyjątkowy. Śmiało można umieścić go obok prac takich artystów jak: Hans von Aachen, Sebastiano Ricci i Francesco de Mura, fresku Giovanniego Albertiego czy rysunku Wojciecha Gersona.

Prezentacja obrazu ma bezpośredni związek z grą miejską „Odkrywcy Boúňa”, przygotowaną, przez Muzeum w Bielsku-Białej we współpracy z  Konsulem Generalnym Republiki Słowacji w Krakowie, w ramach obchodów 190. rocznicy urodzin artysty. [TDB]